سنه قورو يارپاقلارينى٫ آنى اولاراق كيتابيوين صحيفه لرى آراسينا سيخيشديراجاغين تك بير چيچك وئرمك يئرينه دوشوندوم كى بلكه داها ياخشىراق اولار كيتابليغيوا قويماق اوچون بوتوو بير اورمانى آرماغان ائده م سنه.....
به جاى آنكه گلى به تو هديه كنم كه برگهاى خشك شده اش را٫ به خاطره در ميان صفحات كتابت بفشارى انديشيدم كه شايد بهتر است كه جنگلى تمام را به ارمغان به تو داده باشم براى جاى دادن در كتابخانه ات ...
آرتيق بئينى بوش دئمه سينلر منه
گيزلينده آغلاديم٫ گيزلينده گولدوم
دونيادان خبرسيز قاريشقا كيمى
ذرره جه دامجىنى بير عوممان بيلديم
من دينمه ديم٫ من هئچ نه دانيشماديم
آنجاق "ياسا"لارى يازانلار يازدى
ساختاكارليقلار سبب اولدو " اينام"
طبيعتين دوزگون يولوندان آزدى
قاديندا روح واردير؟ اينانماديلار!
"بير لش كيمى اونو چنگلدن آساق!"
دئديلر٫ يازديلار٫ هم قول قويدولار:
"قادينا سئوگى ده ياساقدير٫ ياساق!"
------------------------------------------
عشق ممنوع از بس گيسوانم را از ديگران پوشانيدم
چه وقت سفيد شدند؟ هيچ ندانستم
براى آنكه گوش نامحرمان صدايم را نشنود
حتى سخن حق را هم بر زبان نياوردم٫سكوت كردم
براى آنكه چشم ديگران به اندامم نيفتد
مانند سايه اى بروى ديوارها خزيدم
از ترس اينكه مبادا كلاغ رنگارنگ نامم دهند
خود را در پلاس سياهى (چادر) پيچانيدم
از وقتى كه خودم را درك كردم٫ گفتند دختر نمىخندد
منهم نخنديدم٫ لبانم را بستم
هنگامى كه عالم غرق در شادى و خنده بود
من در درياى سياه غم فرو رفتم
من هيچ شادى را درك نكردم٫ من هيچ خروشيده و ندويدم
مثل يك انسان٫ هرگز از شعف فرياد نزدم
از ترس انگ "كم تحملى" خوردن
از هيچ كس حتى كمك نيز نخواستم
در ميان چهار ديوارىهاى بلند بلند
هرگز آواز نخواندم٫ صدايم خاموش شد
و روزهاى جوانى عمرى را كه هرگز دوباره نخواهم داشتشان
سنگ آسياب ممنوعيتها٫ مانند دانه اى خرد كرد
براى آنكه تهى مغز نام نگيرم
در خفا گريستم٫ به پنهانى خنديدم
مانند مورچه اى بى خبر از دنيا
قطره آبى را دريايى بزرگ گمان كردم
من لب به شكايت نگشودم٫ من هرگز سخنى نگفتم
اما آنانكه قوانين را مىنوشتند٫ باز هم نوشتند
و باعث شدند كه دروغپردازىهاى بنام ايمانشان
ايمان را از راه درست طبيعى اش گمراه سازد
"مگر زن هم روح دارد؟" هرگز نپذيرفتند:
"مىبايد كه او را مثل لشى از چنگال آويزان كنيم"
گفنتد و نوشتند و تصويب كردند:
"عشق براى زنان ممنوع است٫ ممنوع!"
بير اينسانين دوشلري اولمالي, سوتسوز كيمي
بير اينسانين حسرتلي اولمالي, باير املاركيمي
اومودلارين توكنلايني آنلار دا ينتيشر سانكي بايراملار
بير اينسانين بايرامي پايلاشما جاغي دوستلاري لولمالي, سيزين كيمي ...
انسان روياهايي مي بايست داشته باشد, بي نهايت
انسان حسرتهايي مي بايست داشته باشد مثل عيد
عيدهايي كه درست وقتي تمام اميد ها تمام مي شوند مي رسند.
انسان دوستاني بايد داشته باشد كه شادي عيد را با آنها تقسيم كند, دوستاني مانند شما...
-----------------------------
.....................
دريا و باد زير آفتاب در هم آميخته بود
و در لبخندت صداى پليكانها بود
....................
هر وقت كه تو بىصدا از ساحل مىگذرى
كشتيهايى از قلبم به پنهانى به راه مىافتند
..................
ايسسىليك اوددادير٫ ساجدا دئييلدير. درويشليك خيرقه ده٫ تاجدا دئيلدير. هر نه آختاريرسان٫ اينساندا آرا! قودوسدا٫ مككه ده٫ حاجدا دئييلدير!!
ترجمه:
حرارت در آتش است٫ نه در ساج درويشى نه به خرقه ميسر است نه با تاج. به دنبال هر چه هستى٫ آنرا در انسان جستجو كن٫ كه در قدس٫ در مكه و حج نتوانى بدست آوردش.
ائى رؤونق-ى بهار و چمن ! گول مو سن؟ نه سن؟
ائى ايختييارى الدن آلان! ائل مىسن نه سن؟
دؤور-ى اوزونده سبزه خطين گؤره ن دييير:
رئيحان٫ بنفشه٫ سوسن و سونبول مو سن؟ نه سن؟
خوش جنگجو گلير گؤزومه قاش و كيرپييين!
ائى گؤزلرى صوراحى! قاراوول مو سان؟ نه سن؟
ائى كؤنلومون خرابه سى٫ آهولار اويناغى!
ديوانه لر ياتاغى٫ مگر چؤل مو سن؟ نه سن؟
افغان و آه دير گئجه و گوندوز ايشين صفى!
قومرو مو سان بو باغدا؟ بولبول مو سن؟ نه سن؟
شيخ صفى الدين اردبيلى
چيستى?
اى رونق بهار و چمن٫ تو گلى؟ چيستى؟
اى كه اختيار مردم از دستشان مىربايى٫ تو انسانى؟ چيستى؟
هر آنكه سبزه خطت را در دور رخت ديده مىگويد:
ريحان٫ بنفشه٫ سوسن و سنبل هستى تو آيا؟ چيستى؟
ابرو و مژگانت به چشمم جنگجويانى خوش اند!
اى آنكه چشمهايش صراحى است٫ تو قراول هستى؟ چيستى؟
اى كه بازيگاه آهوانى٫ خرابه دل منى!
اى خوابگه ديوانگان٫ تو مگر دشت و بيابانى؟ چيستى؟
كار شبانه روز صفى آه و افغان كردن است!
آيا تو قمرى اين باغى؟ بلبلى؟ چيستى؟
خبر گلدى نازلى دوستدان
دورماق اولماز٫ من گئديره م!
چوخ چؤره يين٫ دوزون يئديم
حلال ائيله! من گئديره م!
گؤروندو گؤزومه صله
شاد اولاسان٫ من گئديره م!
-----------------------
از دوست نازنين خبر آمد
درنگ نمىتوان كرد٫ من به او مىروم
هرچند بسيار نان و نمكت خوردم
حلالم كن٫ من به سوى او مىروم
اورهان ولى كانيك (اورخان ولى قانيق) (Orhan Veli KANIK1914-1950).
آغلاسام سسيمى دويارمىسينيز٫
ميصراعلاريمدا؟
توخونابيلرمى سينيز
گؤزياشلاريما٫ اللرينيزله؟
بيلمزديم٫ توركولرين بو قده ر گؤزه ل اولدوغونو
كلمه لرين سه يئترسيز٫
بو درده دوشمه دن قاباق.
بير يئر وار٫ بيليره م
هر شئيى سؤيله مك مومكون
ياخشىجا ياخينلاشميشام٫ ائشيديره م٫
آنلاتانميرام.....
آيا اگر بگريم٫ صدايم را در مصراعهايم
مىتوانيد كه بشنويد؟
آيا مىتوانيد كه با دستهايتان لمس كنيد
اشك چشمانم را؟
هيچ نمىدانستم كه ترانه ها مىتوانند اين قدر زيبا باشند٫
و كلمه ها اين قدر نارسا٫
پيش از آنكه به اين درد گرفتار شوم....
مىدانم٫ جائى هست
كه در آنجا همه چيز را مىشود بر زبان آورد٫
بسيار نزديك شده ام٫ مىشنوم
چطور بگويم........
ائله آغيرام كى اؤزومه
سن مندن گئتدين گئده لى!
تنيم كوس اولموش تنيمه
سن مندن گئتدين گئده لى!
ائله بئزميشم كى اؤزومدن
قورودوم دوشدوم داليمدان
سانكى روحوم چيخدى جانيمدان
سن مندن گئتدين گئده لى!
بير جفام وار ايدى مين اولدو
آخدى گؤزم ياشى سئل اولدو
ياز باهاريم دؤندو قيش اولدو
سن مندن گئتدين گئده لى!
"اديب آغ بايرام"
آنچنان برخود خشمگينم كه...
از آن دم كه تو از من رفتى
تنم با تن من بىمهر شده است
از آن دم كه تو از من رفتى
آنچنان از خود بيزار٫
خشكيده و از شاخه ام افتاده ام كه
گوئى روح من از جانم خارج شده است
از آن دم كه تو از من رفتى
جفائى داشتم٫ هزاران شد
اشك چشمانم سيل شد و روان گرديد
بهارانم گذشت و زمستان شد
از آن دم كه تو از من رفتى
آيريلانلار اوچون يوللاريميز بورادا آيريلير
آرتيق بيربيريميزه ايكى يابانجىييق
هر نه قده ر آجى اولسا٫ نه قده ر گوج اولسا
هر شئيى٫ هن هر شئيى اونوتمالىييق.
هر كدرين تسللىسى تاپيلير٫ اوزولمه!
اينسان نه قده ر سئوسه اونودابيلر
فصللر٫ گلير گئچر٫ ايللر گئچر
سن ده اونودارسان بير گون گلر.
هئچ ياشاماميش تكين٫ هئچ سئومه ميش كيمين
اونودارسان٫ او گونلريميزى٫ گئجه لريميزى
او گونلرجه٫ گئجه لرجه سئويشمه لريميزى.....
هئ شئيى٫ هن هر شئيى اونودابيلرسن
حتتا بوتون يازديقلاريمى سطير سطير
قاليرسا ايچينده٫ بير درين سيزيلتى قالير.
"اوميد ياشار اوغوزجان"
براى آنهائيكه از هم جدا مىشوند
راهمان اينجا از هم جدا می شود
ديگر برای هم دو بيگانه ايم
هرقدر تلخ باشد و هرقدر دشوار
همه چيز را، آری همه چيز را بايد فراموش کنيم
اندوهگين مباش، هر غمی را تسلايی است
انسانها هرقدر هم که دوست داشته باشند، ميتوانند فراموش کنند
فصلها می آيند و ميروند، سالها می گذرند
روزی می آيد که تو هم فراموش کنی
روزها و شبهايمان را فراموش خواهی کرد
روزها و شبهای عاشقی را...
گويی آنها را نزيسته ای، انگار عاشق نبوده ای
همه چيز را، آری همه چيز را می توانی فراموش کنی
حتی تمام نوشته هايم را، سطر به سطر
چيزی اگر بماند، حزنی عميق در درونت خواهد بود
بازهم آن چشمهای ميشى جادويی
که قربانشان میروم
شمشيرش را به رويم کشيد
باز هم آن پيالهی چشمها در زير کمان ابروها
جلاد شد و به قصد جان من برخاست.
من از روز ازل مسافر راه عشقام
خاطرم از همراز جانی ام جدا افتاده
عقلم ويران میکند
و هوش از سرم میربايد
هنگامی که آنچشمها نگاه از من بر میتابند
و به خيالی دور فرو میغلتند
آناندان اؤيره ندييين له يئتينمه!
اوشاغيم٫ توركجه نى گليشدير!
ديليميز ائله سينه گؤزه ل كى
دورغون گؤللريميزجه دورغون
آخار سولاريميزجا جوشغولو....
نه واركى چاغام٫
گؤزه لليك ده باخيم ايسته ر
اؤنجه توركولريميزى اؤيره ن!
سنى بؤيودن لايلالاريمزى بلله!
گئده نلره ياخيلان آغيتلارى....
هر سؤزون ان گؤزه لى توركجه ميزده
ديلينه تاخيلان لارى آريتلا!
يابانجى سؤزجوكلرى آت!
باخ٫ "دئوريم" نه گؤزه ل
"باريش"٫ نه گؤزه ل
"دايانيشما"٫ "اؤزگورلوك"...
هله "باغلىسيزليق"
ان گؤزه لى "سئوگى"
سئو توركجه نى٫ بالام!
ديلينى سئوه نلرى سئو!!!
-------------------
به آنچه از مادر آموختى بسنده نكن!
كودك من٫ زبان تركى ات را رشد بده!
زبانمان آنچنان زيباست كه٫
مانند درياچه هاى ساكنمان آرام
مانند آبهاى روانمان پر خروش.....
اما فرزند من٫
زيبائى هم مراقبت مىخواهد.
نخست ترانه هايمان را بياموز!
از بر كن لالايى هايى را كه تو را بزرگ نمودند٫!
و مرثيه هاى سروده شده براى رفتگان را....
زيباترين هر واژه در تركى ماست
آلودگى هاى زبانت را پاك كن!
و واژگان بيگانه را ترك!
ببين٫ "دئوريم" (انقلاب) چه زيباست
"باريش" (صلح) چه زيباست
"دايانيشما" (همبستگى)٫ "اؤزگورلوك" (آزادى).....
و البته كه "باغلىسيزليق" (استقلال)
اما زيباترينشان "دوستى"
٫ تركى را دوست بدار٫ كودكم!
دوست بدار آنانكه زبانشان را دوست مىدارند!!!!
"فرود گرگين پور قشقايى- راوى موسيقى و فرهنگ تركى (آذرى) "
فرود عئينى سس سيزليكده باغيرتي دير. لاكين هانسي قولاغينان اونون باغيرتيسيني ائشيتمك اولور؟ آغزيندا گؤزونده تيكان او قيشقيرير: ((من بو ياشيل باغي گؤز ياشىيله
سووارميشام٫ نه دن گؤلشني اؤزگه لرين٫ تيكاني منيم اولسون ؟ (گرايلي شعريندن بير فراز))
فرود در عين سكوت فريادى است. اما با كدامين گوش مىتوان فرياد وى را شنيد؟ خارى در گلو و بر چشم٫ او فرياد مىزند: من اين باغ سرسبز را با اشكهاى چشمانم آبيارى كرده بودم٫ پس به چه سبب گلشن آن قسمت ديگران و خارش نصيب من است؟
ليلا آلا گؤزلو بير چؤل جئيرانى
ساچلارى بختيندن داها قارادير.
بو آخشام دوشومده لئيلانى گؤردوم....
ايپك ساچلارينى اليمله هؤردوم
و بير كمند كيمى تاخديم بوينوما
بير دامجى اينجى ايدى كيرپيكلرينده...
بير باشقا گؤزه لليك وار كدرينده
ليلا آلا گؤزلو بير چؤل جئيرانى
ساچلارى بختيندن داها قارادير.
بو آخشام دوشومده لئيلانى گؤردوم....
ترجمه:
ليلاى چشم عسلى٫ آهوى دشت
گيسواش از بختش هم سياهتر
امشب تو خوابم ليلا رو ديدم....
موهاى مثل ابريشمش رو با دستهام بافتم
و مثل كمندى دور گردنم انداختم
در مژگانش قطره اشكى بود....
حتى غمگين بودنش هم زيبايى ديگرى داره
ليلاى چشم عسلى٫ آهوى دشت
گيسواش از بختش هم سياهتر
امشب تو خوابم ليلا رو ديدم....
پارچالانديق سينماديق
داش آتانلار بيلمه ديلر
پارچالانميش آينادا
بير آيدان مين آى چيخار
بير گونشدن مين گونش
بير اولدوزدان مين اولدوز
پارچالانديق آينا كيمى
چوخالاريق٫ چوخالداريق ايشيغى!
تكه تكه شديم اما نشكستيم
سنگ اندازان ندانستند كه در آينه شكسته
يك ماه هزار ماه مىشود٫
يك خورشيد هزار خورشيد
يك ستاره هزار ستاره
تكه تكه شديم چون آينه
فراوان مىشويم و فراوان مىسازيم روشنايى!
گوندوز گونه عادتى وار٫ گئجه اولدوزلارا٫ آيا
بوداقلار باهارا
ميوه لر يايا
گمىلر دنيزه٫ باليقلار چايا
پنجره لر آچيلماغا٫ بير آز تازا هاوايا
آچيق يئلكن عادتى وار يئللره
آراز دلى سئللره
آينا گؤزه للييه٫ داراق تئللره
غريب آدام عادتى وار وطنه
داغلار دومانا٫ چنه
آيريليق گونلرى منه
من سنه!
------------------------------------------
روز به آفتاب عادت دارد٫ شب به ستارگان و ماه
شاخساران به بهار٫ ميوه ها به تابستان
كشتيها به دريا٫ ماهيها به رود
پنجره ها به باز شدن٫ به كمى هواى تازه
بادبان گشوده به بادها عادت دارد
ارس به سيلهاى ديوانه
آينه به زيبايى
شانه به گيسو
انسان غريب به وطن عادت دارد
كوهها به مه
روزها به جدايى من
من به تو!
نمى دانند كسانى كه تنها نزيسته اند
كه چگونه سكوت انسان را به وحشت مى اندازد٫
كه چگونه انسان با خويش سخن مى گويد
كه چگونه به سوى آينه ها مى دود٫
در حسرت ديدن يك جان
نمى دانند...
گله جه يم بعضا يوخودايكن سن
گؤزله نمه ين اوزاق بير قوناق كيمى
كوچه ده اؤز باشيما قويما منى
قاپىنى ايشكيل له مه اوستومه
سسسيزجه گيره جك بير يئره ايليشه جه يم
بير زامان قارانليقدا باخاجاغام اوزونه
و يورقونلوق گؤز قاپاقلاريمى انديرينجه
سنى قوجاقلاييب و چيخيب گئده جه يم
***
بعضى وقتها هنگامى كه تو در خواب هستى خواهم آمد
مانند مهمانى از راه دور كه انتظار آمدنش نمىرود
مرا در كوچه تنها مگذار
در را برويم كليد نزن
به آرامى داخل شده و در گوشه اى جاى خواهم گرفت
و مدتى در تاريكى به رويت نگاه خواهم كرد
و زمانيكه خستگى پلكهاى چشمهايم راشروع به پايين آوردن بكنند
تو را در آغوش كشيده و خواهم رفت
سن هئچ عاشيق اولدون مو؟
باخدين مى گؤيه سئوگيلىنين اوزونو گؤره بيلمك اومودويلا
گؤره مه يينجه ده اوتوروب آغلادين مى؟
اوتاغينا قاپاديب اؤزونو
سن هئچ عاشيق اولدون مو؟
قوخلاديغين چيچه يى٫ اونون تنى ايميش جه سينه٫ دويومسادين مى؟
ساردين مى بدنىنى گينه اؤز قوللارينا
سن هئچ عاشيق اولدون مو؟
گئجه نين ايره لىله ين ساعاتلاريندا
گوندوزون اْيلك ايشيقلارى ايميش جه سينه٫ آچيق مى ايدى گؤزلرين؟
سن هئچ عاشيق اولدون مو؟
تو هيچ عاشق شده اى؟
آيا به اميد ديدن روى يارت به آسمان نگاه كرده اى؟
و بعد از نديدنش٫ خود را در اتاقت حبس كرده
هرگز نشسته و گريسته اى؟
تو هيچ عاشق شده اى؟
عطر گلى را كه مىبوييدى٫ تو گويى تن اوست٫ هرگز به درون كشيده اى؟
آيا باز بازوانت را دور بدنش پيچيده اى؟
تو هيچ عاشق شده اى؟
درساعات پيشرونده شب٫
تو گويى كه نخستين روشنايى روز٫
هرگز چشمهايت باز مانده است؟
تو هيچ عاشق شده اى؟
سئوگيليم عئشق اولماسا وارليق بوتون افسانه دير عئشقدن محروم اولاناينساليغا بيگانه دير عئشقدير يالنيز٫ محبتدير حياتين جووهري هر كؤنول كي عئشق دردين دويماسا٫ غمخانه دير ** عشق من! زندگاني بدون عشق افسانه اي بيش نيست محروم از عشق ،از انسانيت بيگانه است عشق ومحبت تنها جوهر حيات است هر دلي كه درد عشق ندارد ،غمخانه اي بيش نيست
منيم يولومدا٫ يكتالار گركدير
دين و ايمانى ياغمالار گركدير
منيم تك جوهرى٫ نادان نه بيلسين
منى بيلمه يه دانالار گركدير
نه بيلسين منى هر بير باشى گؤزلو
كؤنول گؤزونده بينالار گركدير
من اولمام دگمه فيكر ايلن ميسر
منه بير اينجه سودالار گركدير
منم سلطان خطايى حيدر اوغلو
منيم يولومدا قاوقالار گركدير
ترجمه
در راه من-براى وصول به من- يكتا ( و يكدل وآشفته) مىبايست بود
كسانى كه دين و ايمانشان را يغما كرده باشند
ارزش جوهرى مثل من را نادان ها چه بدانند
براى شناخت قدر من دانا بايد بود
هر كه دو چشم سر داشته باشد نمىتواند مرا درك كند
بايد در چشم دل بينا بود كه بتوان مرا درك كرد
من با هر انديشه اى به دست آمدنى نيستم
براى تصاحب من عشقهاى ظريف لازم است
منم سلطان ختايى حيدر اوغلو
كه در راهم-براى وصالم غوغاها لازم است.
شاه اسماعيل صفوی ( ختايی )
تا بهار نيايد گل سرخ شكفته نمىشود
وتا گل سرخ شكفته نشود٫ بلبل دردمند آواز نمى سرايد
هوس و ذوق بلبل به آواز خوانى٫ به در آغوش كشيدن گل و آراميدن در آغوشش است
هوس و هدف باغچه بان هم٫ چيدن گل و فروختن آن است٫ زيرا كه قدر گل را نمىداند
اى باغچه بان! نفروش اين گل را!! سود اين سودا حرام است!!!
اشك بلبل را نريز٫ گريه اورا پايانى نيست. سخت است كه اشك وى پاك شود
جان من ختايى!!! تا زمانيكه در پنجه مرگ گرفتار و تن خاك نگرديده است
و تا زمانيكه دوست از دوست خويش جدا نشده است٫ سخت است كه انسان قدر دوستى را بداند
و گونش دوغاركن من بير گئجه نى
بير اوزون گئجه نى٫ گينه يوخوسوز
آغرىلار ايچينده گئچيرميشم
دوشونموشم حسرتلىيى٫ اؤلومو
سنى٫ مملكتى٫ دوشونموشم
سنى٫ مملكتى و دونياميزى.....
و هنگامی که خورشيد سر بر می آورد , من يک شب تمام
يک شب دراز تمام , باز هم بی خواب
در ميان درد بسر برده ام
و انديشيده ام به حسرت , به مرگ ,
به تو , به مملکت انديشده ام ,
به تو به مملکت و به دنيايمان ......
من نه واخت سنی دوشونسه م
بير قوش هاوالانير ايچييمدن گؤی اوزونه ,
اوچار سونسوز لوغا
اوچار ... من هر وقت که به تو بينديشم ,
پرنده ای از درونم به سوی آسمان خيز بر می دارد
به بی نهايت پرواز می کند
پروازمی کند ....
من هر وقت که به تو بينديشم ,
پرنده ای از درونم به سوی آسمان خيز بر می دارد
به بی نهايت پرواز می کند
پروازمی کند ....
